Bugün yerel ekosistemimizde yazılım, yapay zekâ, oyun geliştirme, savunma teknolojileri gibi alanlarda faaliyet yürüten yüzlerce firma mevcut. Bu işletmeler sadece ulusal pazara hitap etmekle kalmıyor; Avrupa’dan Orta Asya’ya uzanan geniş bir coğrafyaya yüksek teknoloji ihraç ediyor.
Şehirlerin tarihinde bazı yatırımlar vardır; büyük binalar, fabrikalar ve önemli tesislerle hafızalara kazınır. Bazı girişimler ise görünürde sessiz ilerler, etkisi yıllar sonra daha net anlaşılır. Eskişehir İnovasyon, Yazılım ve Ar-Ge Kümelenmesi, yani ESİYAK, işte tam da bu türden bir girişimdir.
2020 yılında Ticaret Bakanlığı'nın HİSER Programı kapsamında hayata geçirilen ESİYAK, Eskişehir'in ekonomik dönüşümünde önemli bir dönüm noktası oldu. Çünkü bu proje, şehrimizde ilk kez bilişim, yazılım ve Ar-Ge alanında faaliyet gösteren şirketleri aynı masa etrafında buluşturdu.
Bugün Eskişehir'de yazılım, elektronik, yapay zekâ, veri analitiği, oyun geliştirme ve dijital dönüşüm alanlarında faaliyet gösteren 500'ün üzerinde firma bulunuyor. Birçoğu dünyanın farklı bölgelerine teknoloji ihraç ediyor. Ancak bundan altı yıl önce aynı sektörde çalışan birçok girişimci birbirini tanımıyordu. Ortak proje geliştirme kültürü yeterince oluşmamıştı.
İşte ESİYAK'ın farkı burada ortaya çıktı.
Bu proje, ihracat hedeflerinin ötesine geçen bir vizyon ortaya koydu. Şirketler birbirlerini tanıdı. Ortak toplantılar yapıldı. Eğitimler düzenlendi. İhtiyaç analizleri gerçekleştirildi. Ulusal ve uluslararası fuarlara katılım sağlandı. Yurt dışı iş gezileri düzenlendi. Aynı sektörde faaliyet gösteren şirketler birbirlerinin güçlü yönlerini keşfetmeye başladı.
Bugün birçok firma işini farklı bir perspektifle yönetiyorsa, bunda ESİYAK'ın oluşturduğu ortak akıl ortamının büyük payı bulunuyor.
Bir yazılım şirketinin anlattığı bir örnek, bu dönüşümün ne kadar kıymetli olduğunu ortaya koyuyor. ESİYAK ile gerçekleştirilen Hollanda programına katılan şirket, dönüşte önemli bir değerlendirme yapmış. Avrupa pazarına yönelme planını yeniden gözden geçirerek Türk Cumhuriyetleri'ne odaklanma kararı almış. Yani bir yurt dışı programı, bir şirketin gelecek stratejisini değiştirebilecek kadar güçlü bir etki oluşturmuş.
Bazen bir toplantı, bazen bir fuar ziyareti, bazen de farklı ülkelerde yapılan gözlemler şirketlerin ufkunu genişletiyor. Yeni iş birlikleri kuruluyor, yeni pazarlar keşfediliyor, yeni hedefler belirleniyor.
Dünyanın önde gelen teknoloji merkezlerine baktığımızda başarı hikâyelerinin ortak bir noktası olduğunu görüyoruz: İş birliği.
Silikon Vadisi'ni güçlü kılan unsur, orada bulunan şirketlerin sayısı değildir. Gücü oluşturan, üniversitelerin, girişimcilerin, yatırımcıların ve sanayi kuruluşlarının aynı hedef doğrultusunda hareket edebilmesidir.
Artık küresel rekabette yarışanlar tek tek şirketler değil, şehirler ve ekosistemlerdir.
Bu nedenle ESİYAK'ı bir kümelenme projesi olarak görmek eksik olur. Bu girişim, Eskişehir'in birlikte iş yapabilme kültürünün gelişmesine katkı sunan önemli bir deneyimdir.
Projenin ortaya çıkışında teknoloji girişimcisi Mustafa Güneş'in çabaları ve Eskişehir Ticaret Odası Başkanı Metin Güler'in vizyoner yaklaşımı önemli rol oynadı. Ardından sektörün kurumsal temsili adına Yazılım ve Bilişim Meslek Grubu kuruldu. Böylece sektör, Eskişehir Ticaret Odası çatısı altında kendi kimliğiyle temsil edilmeye başladı.
Bunların tamamı, şehrimizin ekonomik dönüşümü açısından önemli kazanımlardır.
Eskişehir'in güçlü üniversiteleri, genç insan kaynağı ve sanayi altyapısı, teknoloji alanında çok büyük bir potansiyel barındırıyor. Yapay zekâ, siber güvenlik, büyük veri, akıllı şehirler ve ileri üretim sistemleri çağında bu potansiyeli harekete geçirmenin yolu daha fazla iş birliğinden geçiyor.
Önümüzdeki yıllarda ESİYAK benzeri girişimlere daha çok ihtiyaç duyacağız. Daha fazla kümelenme, daha fazla ortak proje, daha fazla bilgi paylaşımı ve daha güçlü iş birlikleri kurmak zorundayız.
Bu yazıyı bir köşe yazısından öte, Eskişehir'in ticari hafızasına düşülmüş bir not olarak kaleme almak istedim. Çünkü şehirler, geçmişte attıkları doğru adımları unutmadan geleceğe yürüyebilir.
ESİYAK'ın en büyük mirası da budur:
Eskişehir'deki teknoloji şirketlerinin bir araya gelebileceğini, ortak hedefler belirleyebileceğini ve birlikte değer üretebileceğini göstermiş olması.
Belki yıllar sonra şehrimizin teknoloji alanındaki büyük başarıları konuşulurken, bu hikâyenin başlangıç noktalarından birinin 2020 yılında atılan bu adım olduğu daha iyi anlaşılacaktır.
Çünkü Eskişehir'in geleceği, ortak akılda ve birlikte üretme kültüründe saklıdır.