Boşanma sürecinde eşlerin en çok merak ettiği sorulardan biri, evlilik birliği içinde edindikleri malların akıbetidir. Türk Medeni Kanunu'na göre eşler arasında aksine bir sözleşme yapılmadıkça edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir. Bu rejimde evlilik süresince karşılığı verilerek edinilen mallar "edinilmiş mal" kabul edilir ve boşanmada değerleri yarı yarıya paylaşılır. Bu rehberde ev, araba ve paranın paylaşım kurallarını kısaca ele alacağız.
Temel Ayrım: Edinilmiş Mal ve Kişisel Mal
TMK m. 219 uyarınca edinilmiş mallar; çalışma karşılığı elde edilen gelirler (maaş, prim, ikramiye), bu gelirlerle alınan mallar, kişisel malların gelirleri, SGK ödemeleri, kıdem tazminatı ve şirket kâr paylarıdır. TMK m. 220 uyarınca kişisel mallar ise; evlenmeden önce sahip olunan mallar, miras yoluyla kalan mallar, bağışlar, manevi tazminat alacakları ve kişisel kullanıma özgü eşyalardır. TMK m. 222 uyarınca bir eşin bütün malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir; kişisel mal iddiasında ispat yükü iddia eden eştedir.
Önemli bir hukuki incelik: mülkiyet ile alacak hakkı farklıdır. Mal rejiminin tasfiyesinde malın tapusu veya ruhsatı kimin üzerine kayıtlıysa mülkiyet onda kalır; diğer eş ise malın değerinin yarısını katılma alacağı olarak nakit talep eder.
Evliyken Alınan Ev
Maaş veya kredi ile alınan evler edinilmiş maldır; tapu kimin üzerine olursa olsun diğer eş, evin tasfiye tarihindeki sürüm değeri üzerinden borçlar düşüldükten sonra kalan değerin yarısını talep edebilir. Miras veya bağış parasıyla alınan ev ise kişisel maldır. Hem kişisel hem edinilmiş mal kullanılarak alınan evlerde Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2019/301 E., 2022/79 K. sayılı kararında belirtildiği üzere oranlama yapılır.
Evliyken Alınan Araba
Aracın ruhsatı kimin adına kayıtlıysa mülkiyet ondadır; diğer eş aracın değeri üzerinden katılma alacağı talep eder. Kredi ile alınan araçta toplam değerden kalan kredi borcu düşülerek artık değer bulunur. İkame değer ilkesi uyarınca, evlilik öncesi sahip olunan aracın satılıp yenisinin alınması durumunda eski aracın bedeli kişisel mal olarak ayrılır; yalnızca üzerine eklenen kısım paylaşıma konu edilir. Boşanma davasından önce satılan araç da satış bedeli üzerinden paylaşıma dahil edilir; TMK m. 229 uyarınca edinilmiş mallara eklenecek değer olarak kabul edilir.
Banka Hesaplarındaki Para
Boşanma davasının açıldığı tarihte banka hesaplarında bulunan paralar edinilmiş mal kabul edilir. Dava tarihinden kısa süre önce hesaptan çekilen ve ortak giderlere harcandığı ispatlanamayan paralar da hesaba katılır. Hesaptaki paranın kaynağı miras veya bağış ise kişisel maldır; ancak bunu iddia eden eşin ispat yükü vardır.
Ziynet Eşyaları ve Şirket Hisseleri
Düğünde kadına takılan altınlar kadının kişisel malıdır; bu altınlar satılarak alınan mal da kişisel mal sayılır. Evlilik öncesi kurulan şirketin hissesi kişisel mal olsa da Yargıtay HGK'nın 2020/458 E., 2021/889 K. sayılı kararı uyarınca evlilik süresince elde edilen kâr payları ve gelirler edinilmiş mal grubuna girer.
Değerleme Tarihi
Mal rejiminin sona ermesi için boşanma dava tarihi, malların değeri için ise karar tarihine en yakın sürüm değeri esas alınır. Bu nedenle uzun süren davalarda malların değeri yeniden tespit ettirilmelidir.
Sonuç
Evliyken alınan ev, araba ve paranın boşanmadaki akıbeti, malın kaynağına ve edinilme tarihine bağlıdır. Karşılığı verilerek edinilen mallar paylaşıma tabiyken; miras, bağış ve evlilik öncesi mallar paylaşım dışında kalır. Kadının çalışıp çalışmaması paylaşım hakkını etkilemez.
Bu makale Avukat Emre SOBAY tarafından yazılmıştır. Daha uzun versiyonuna buradan ulaşılabilirsiniz.