Eskişehir Gastronomi Derneği Başkanı ve Eskişehir Lokantacılar ve Kasaplar Esnaf Odası Başkan Adayı Murat Arnik, yiyecek–içecek sektöründe restoran adisyon programları ile yazar kasa POS (Yeni Nesil ÖKC) entegrasyonu sürecinde yaşanan krizin artık tahammül edilemez boyuta ulaştığını ifade etti. Arnik, yaşanan sorunun yalnızca teknik bir yazılım meselesi olmadığını, yüz binlerce işletmenin günlük işleyişini ve kayıtlı ticaretini doğrudan etkileyen yapısal bir krize dönüştüğünü vurguladı.
“Esnaf üç kez para ödüyor, sonunda yine ceza yiyor”
Sistemin esnafa ağır bir mali yük getirdiğini belirten Arnik, “Bugün esnaf ve sanatkâr; yeni nesil yazar kasa POS cihazına para ödüyor, adisyon ve yazılım programına para ödüyor, banka POS altyapısına para ödüyor. Entegrasyon ve güncelleme adı altında her yıl ek ücretler talep ediliyor. Buna rağmen her POS cihazı her yazılıma uymadığı için ‘uyumsuzluk’ gerekçesiyle yine ceza kesiliyor. Bu kabul edilemez” dedi.
Arnik, “Devletimiz bir sistemi zorunlu kılıyorsa, önce o sistemin sahada eksiksiz çalışmasını sağlamak zorundadır. Uyum altyapısı tamamlanmadan doğrudan ceza kesmek sosyal devlet anlayışıyla bağdaşmaz” ifadelerini kullandı.
“Ceza ve baskılar kepenk kapattırıyor”
Artan maliyetlerin fiilen yeni bir vergiye dönüştüğünü söyleyen Arnik, “Devletin zorunlu tuttuğu bir sistemin ek maliyeti esnafın sırtına yüklenemez. Entegrasyon ve güncellemeler ücretsiz olmak zorundadır. Bugün kepenk indiren sadece bir dükkân değildir; bir ailenin geçimi, bir ustanın emeği, bir çırağın geleceği kapanmaktadır. Esnafımız ceza değil, çözüm istiyor” diye konuştu.
“Uyarı yok, rehber yok ama 30 bin TL ceza var”
POS entegrasyonu olmadığı gerekçesiyle işletmelere önceden yazılı uyarı yapılmadan ve süre tanınmadan yüksek tutarlı özel usulsüzlük cezaları kesildiğini dile getiren Arnik, “Esnaf 15 bin, 20 bin, hatta 30 bin lira cezalarla karşılaşıyor. Rehberlik yapılmadan kesilen bu cezalar adil değildir” dedi.
“Kanun var ama sahada yol haritası yok”
Süreci yönetecek mali müşavirlerin bile yeterli bilgiye sahip olmadığını vurgulayan Arnik, kamu kurumları ve meslek kuruluşlarının sahada etkin bir bilgilendirme yapmadığını belirterek, “Kanunu çıkarıyorsunuz, süre veriyorsunuz ama sahada yol haritası yok. Küçük esnaftan bu karmaşık dönüşümü tek başına çözmesini beklemek gerçekçi değildir” ifadelerini kullandı.
“Bu sektör usta–çırakla ayakta duruyor”
Yiyecek–içecek sektörünün usta–çırak kültürüyle yaşadığını hatırlatan Arnik, “Okuması yazması olmayan, hâlâ tuşlu telefon kullanan ustalarımız var. Bu insanlara ‘entegre olamazsan ceza yersin’ demek doğru değildir” dedi.
Tekelleşme ve rant uyarısı
Her yazılımın her cihazla uyumlu olmadığını belirten Arnik, sahada “Bu yazılımı kullanmazsan olmaz” ya da “Bu cihazı almazsan çalışmaz” dayatmalarının yaygınlaştığını söyledi. Arnik, bu durumun esnafı seçeneksiz bıraktığını ve ciddi bir rant alanı oluşturduğunu ifade etti.
Net çözüm çağrısı
Murat Arnik, sürecin sağlıklı ilerleyebilmesi için şu çağrılarda bulundu:
-
Cezalar geçici olarak durdurulmalı
-
En az 1 yıl uyum süresi tanınmalı
-
Devlet eliyle tek tip entegrasyon standardı belirlenmeli
-
Uyumluluk listeleri resmî ve şeffaf şekilde yayımlanmalı
-
Entegrasyon ve güncelleme bedelleri kaldırılmalı
-
Esnafı yeniden cihaz almaya zorlayan sistem sona ermeli
-
GİB, yazılım firmaları, bankalar, cihaz üreticileri ve esnaf temsilcileri ortak bir masa etrafında toplanmalı