Çarpıntı, nefes darlığı ve kontrolü kaybetme korkusu, panik atak sırasında yaşanabilen belirtiler arasında. Peki, atak sonrasında başlayan tekrar yaşama kaygısı günlük hayatı nasıl etkiliyor? Klinik Psikolog Mert Arslan ile panik atak ve panik bozukluk arasındaki farkları ele alıyoruz.
Öncelikle sizi tanıyabilir miyiz?
Ben Klinik Psikolog Mert Arslan. Üsküdar Üniversitesi İngilizce Psikoloji Bölümü’nün ardından Klinik Psikoloji Yüksek Lisans Programı’nı tamamladım. Kurucusu olduğum Moda Psikolog bünyesinde Kadıköy Suadiye’de çalışmalarımı sürdürüyorum. Çalışma alanlarım arasında panik bozukluk, kaygı sorunları ve obsesif kompulsif bozukluk bulunuyor.
Panik atak ile panik bozukluk aynı şey mi?
Panik atak, yoğun korku veya rahatsızlıkla birlikte bedensel belirtilerin aniden ortaya çıktığı bir dönemdir. Panik atak yaşayan herkes panik bozukluk geliştirmez.
Panik bozuklukta tekrarlayan, beklenmedik ataklara; yeniden atak geçirme kaygısı veya ataklardan kaçınmak için davranış değişiklikleri eşlik eder. Tanısal değerlendirmede bu kaygı ya da değişikliklerin en az bir ay sürmesi gibi ölçütler dikkate alınır.
Panik atak sırasında hangi belirtiler görülebilir?
Çarpıntı, terleme, titreme, nefes darlığı, baş dönmesi, göğüste rahatsızlık ve uyuşma görülebilir. Bunlara ölüm veya kontrolü kaybetme korkusu eşlik edebilir.
Ancak bu belirtiler başka sağlık sorunlarında da ortaya çıkabilir. Özellikle ilk kez yaşanan, yeni veya alışılmıştan farklı belirtiler kendiliğinden “panik atak” olarak yorumlanmamalıdır. Yeni ya da şiddetli göğüs ağrısı, belirgin nefes darlığı veya bayılma gibi durumlarda acil tıbbi değerlendirme gerekir; 112 aranmalıdır.
“Ya yeniden olursa?” düşüncesi kişinin hayatını nasıl etkiler?
Kişi, atak yaşadığı ortamdan uzak durmaya başlayabilir. Örneğin toplu taşımaya binmekten, kalabalık yerlere gitmekten veya tek başına dışarı çıkmaktan kaçınabilir.
Böylece atakların arasındaki dönemde de kaygı devam edebilir. Değerlendirmede yalnızca atakların sıklığına değil, kişinin günlük yaşamında neleri değiştirdiğine de bakmak önemlidir.
Belirtiler hakkında internetten bilgi edinmek yeterli mi?
Güvenilir içerikler, yaşananları tarif etmeye yardımcı olabilir. Ancak bir belirti listesi üzerinden tanı konulamaz.
Moda Psikolog’da yayımladığımız panik bozukluk sayfasında belirtiler ve destek aramayı gerektirebilecek durumlar hakkında genel bilgiler bulunuyor. Kişisel değerlendirmede ise belirtilerin başlangıcı, sıklığı, sağlık geçmişi ve günlük hayata etkisi birlikte ele alınır.
Panik bozuklukta hangi tedavi seçenekleri bulunuyor?
Psikoterapi, ilaç tedavisi veya her ikisinin birlikte kullanılması değerlendirilebilir. Bilişsel davranışçı terapi, panik bozukluk için araştırma desteği güçlü yaklaşımlardandır. Bedensel duyumların yorumlanması ve kaçınma davranışları üzerinde çalışılabilir.
Tedavi planı kişinin ihtiyaçlarına göre belirlenir. İlaçla ilgili kararlar hekim tarafından verilir; herkes için aynı yöntem veya süre uygun olmayabilir.
Panik atak yaşayan bir yakına nasıl yaklaşılmalı?
Sakin kalmak, yaşadığı korkuyu küçümsemeden dinlemek ve neye ihtiyaç duyduğunu sormak yararlı bir başlangıçtır. “Abartıyorsun” veya “Kendini toparla” gibi ifadelerden kaçınmak gerekir.
Belirtilerin panik atak olduğundan emin değilsek tıbbi yardım gereksinimini göz ardı etmemeliyiz. Daha önce değerlendirilmiş bir durum söz konusuysa kişinin uzmanıyla oluşturduğu planı uygulamasına destek olunabilir.
Ne zaman profesyonel destek alınmalı?
Ataklar tekrarlıyorsa, yeniden atak yaşama korkusu sürüyorsa veya kişi bu nedenle günlük faaliyetlerini kısıtlıyorsa değerlendirme almak önemlidir.
Başvuru öncesinde yaşananlara kesin bir isim koymak gerekmez. Belirtilerin ne zaman başladığını, hangi durumlarda ortaya çıktığını ve hayatı nasıl etkilediğini anlatmak, değerlendirme için başlangıç sağlar.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; kişisel değerlendirme, tanı veya tedavi yerine geçmez.
