Omurga kanal darlığı (spinal stenoz), özellikle yaşla birlikte omurilik kanalının daralması ve içinden geçen sinir köklerinin baskı altında kalması durumudur. Hastalar genellikle polikliniğe şu şikayetle başvurur: "Yürürken bacaklarım uyuşuyor, durup dinlenmek zorunda kalıyorum."Dar kanal belirtisi olan bu belirtiler, sinirsel ve damarsal kaynaklı bazı hastalıklardan da kaynaklanabilir.
Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Beyin, Sinir ve Omurga Cerrahisi uzmanı Op. Dr. Caner Sarıkaya’ya bacaklarda uyuşmanın sebepleri ve tedavisini sorduk.
Bacaklardaki Uyuşma Neden Olur?
Dar kanal hastalarında bacaklardaki uyuşma, karıncalanma ve güç kaybı rastlantısal değildir. Omurga kanalı daraldığında, sinirlerin kanlanması bozulur. Özellikle hareket halindeyken sinirlerin oksijen ihtiyacı artar ancak baskı nedeniyle bu ihtiyaç karşılanamaz. Bu durum "nörojenik kladikasyo" olarak adlandırılan, yürümekle artan ve öne eğilmekle azalan uyuşma/ağrı tablosunu ortaya çıkarır.
Bacaklardaki Uyuşmanın Diğer Nedenleri: Karışabilen Tablolar
Dar kanal şikayetleri, bazen damar tıkanıklıkları veya diyabet gibi sistemik hastalıklarla karıştırılabilir. Doğru tedavi için bu farkların bilinmesi kritiktir:
1. Vasküler Nedenler (Damar Tıkanıklığı - Periferik Arter Hastalığı)
Vasküler uyuşma ve ağrı, genellikle bacaklara giden kan akışının yetersizliği (damar sertliği) nedeniyle oluşur. Dar kanal ile en çok karıştırılan durumdur.
- Nasıl Ayrılır? Vasküler kaynaklı sorunlarda ağrı ve uyuşma, yürümeye başladıktan kısa süre sonra başlar ve sadece durup dinlenmekle (ayakta dursanız bile) geçer.
- Dar Kanaldan Farkı: Dar kanal hastası durmakla değil, genellikle öne eğilmekle veya oturmakla rahatlar. Ayrıca vasküler sorunu olan hastaların ayaklarında soğukluk, nabız azalması ve ciltte renk değişikliği görülebilir.
2. Polinöropati (Yaygın Sinir Hasarı)
Polinöropati, vücuttaki birçok periferik sinirin aynı anda hasar görmesidir. En sık nedeni kontrolsüz şeker hastalığıdır (Diyabetik Nöropati).
- Belirtileri: Uyuşma genellikle "çorap-eldiven" tarzındadır; yani önce ayak parmak uçlarından başlar ve yukarı doğru simetrik olarak yayılır. Gece artan yanma ve iğnelenme hissi tipiktir.
- Dar Kanaldan Farkı: Polinöropatide uyuşma hareketle ilişkili değildir; hasta dinlenirken de uyuşma ve yanma hisseder. Dar kanalda ise şikayetler genellikle ayakta durmakla ve yürümekle tetiklenir.
Sonuç Olarak: Eğer bacaklarınızdaki uyuşma sadece yürüdüğünüzde artıyor ve öne eğilerek bir market arabasına yaslanır gibi durduğunuzda rahatlıyorsanız (Alışveriş Sepeti Belirtisi), öncelikli şüpheli Dar Kanal'dır. Ancak uyuşma istirahatte de varsa veya bacaklarınızda soğukluk hissediyorsanız, mutlaka vasküler ve nörolojik muayene de yapılmalıdır.
Ameliyat Kararı Ne Zaman Verilir?
Her dar kanal hastası ameliyat edilmez. Ancak şu belirtiler cerrahi müdahaleyi zorunlu kılabilir:
- Yaşam Kalitesinin Düşmesi: Hastanın yürüme mesafesinin 100-200 metrenin altına düşmesi.
- İlerleyici Güç Kaybı: Ayaklarda düşme veya bacak kaslarında belirgin zayıflık.
- İdrar ve Dışkı Kontrolü Sorunları: Sinir basısının en ileri seviyeye ulaştığının göstergesidir.
- Konservatif Tedavilerin Yetersizliği: Fizik tedavi ve ilaç kullanımına rağmen geçmeyen şiddetli uyuşma ve ağrılar.
Dar Kanal Ameliyatı Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Günümüzde dar kanal ameliyatı mikrocerrahi teknikler kullanılarak çok daha güvenli bir şekilde gerçekleştirilmektedir. Ameliyatın temel amacı; sinir üzerindeki baskıyı kaldırmak (dekompresyon) ve hastanın ağrısız bir şekilde ayağa kalkmasını sağlamaktır.
· Anatomik Planlara Sadık Kalınır: Cerrahi sırasında doku bütünlüğü korunarak, sadece baskı yapan kireçlenmiş dokular ve kalınlaşmış bağlar (ligamentumflavum) temizlenir.
· İyileşme Süreci: Mikrocerrahi sayesinde hastalar genellikle ameliyatın ertesi günü ayağa kalkabilir ve kısa sürede sosyal yaşamlarına dönebilirler.
· Uyuşmalar Hemen Geçer mi? Ameliyat sonrası ağrı genellikle hızla azalırken, sinirdeki uzun süreli baskıya bağlı oluşan uyuşmaların tamamen geçmesi sinirin kendini yenileme hızına bağlı olarak zamana yayılabilir.
Önemli Not: Dar kanal, "yaşlılığın doğal bir sonucu" olarak görülüp ertelenmemelidir. Zamanında yapılmayan müdahaleler, sinir hasarının kalıcı hale gelmesine neden olabilir.