ES Gazete bünyesinde yayınlanan "Sportmen Eskişehir" programı, bu hafta Türk futbolunun altyapı geleceğine ışık tutacak çok önemli bir röportaja ev sahipliği yaptı. Moderatörlüğünü Muhsin Çakallı’nın üstlendiği programa konuk olan Sporda Psikolojik Performans Danışmanı Vedat Deniz, Eskişehir Altyapı Derneği Spor Kulübü bünyesinde yürüttükleri örnek çalışmaları ve altyapılarda zihinsel gelişimin şifrelerini paylaştı.
"Biz Altyapılarda Spor Psikoloğu Olmalı Diyorduk, Eskişehir İlk Adımı Attı"
Programın açılışında konuşan moderatör Muhsin Çakallı, spor dendiğinde akla hep fiziksel gelişim, teknik beceri ve skor başarısının geldiğini, ancak madalyonun görünmeyen en önemli yüzünün "zihinsel gelişim" olduğunu vurguladı. Çakallı, "Yıllardır altyapılarda mutlaka spor psikolojik danışmanı olmalı diyorduk. İşte Eskişehir Altyapı Derneği Spor Kulübü örnek bir uygulamaya imza atarak kulübe bir psikolog kazandırdı" diyerek Eskişehir'de başlayan bu yeni döneme dikkat çekti.
"Amacım Sorun Çözmek Değil, Çocukları Daha İleriye Taşımak"
Anadolu Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (PDR) bölümü mezunu olan ve Türk PDR Derneği'nin Süper Lig hocalarının da yer aldığı kadrosundan sporda psikolojik performans danışmanlığı eğitimi alan Vedat Deniz, kulüpte yaklaşık 7 aydır görev yaptığını belirtti. Hem U12 hem de U14 takımlarıyla sahada aktif olarak çalıştığını dile getiren Deniz, şu kritik tespitlerde bulundu:
"İnsanlar 'psikoloji' veya 'spor psikolojisi' kelimelerini duyunca akıllarına sadece bir sorun olduğunda ortaya çıkan görevliler geliyor. Elbette işin içinde sorun çözmek de var ama bizim asıl amacımız zihinsel gelişim sağlamak. Çocuklara ilk gün de söyledim; ben burada bir sorun olduğu için bulunmuyorum. Amacım sizi bulunduğunuz noktadan daha ileriye taşımak, gelişiminize katkıda bulunmak. Beni bir hocadan ziyade bir ağabey olarak görmelerini istedim."
Bilimsel Gerçek: Zihinsel Antrenman Başarıyı İkiye Katlıyor
Vedat Deniz, sporda zihinsel hazırlığın performans üzerindeki etkisini Amerika'da William Straub tarafından yapılan klasik bir dart deneyi üzerinden örnekledi. Deneyde hiç çalışmayan grubun başarısız olduğunu, sadece fiziksel olarak çalışan grubun 67 puan aldığını, hem fiziksel hem de zihinsel olarak (kafasında atış yaptığını hayal ederek) çalışan grubun ise 165 puana yakın bir başarı elde ettiğini belirterek zihinsel antrenmanların sahaya doğrudan yansıdığını ifade etti.
Sahaya indiğinde çocukların birbirleriyle olan ilişkilerini, hata yaptıklarında (örneğin kaçan bir penaltı sonrası) verdikleri tepkileri ve saha içi iletişimlerini gözlemlediğini belirten Deniz, zamanla çocukların hatalara takılıp kalmamayı ve zihinsel olarak daha güçlü kalmayı öğrendiklerini aktardı.
En Büyük Engel: "Velinin Arabasındaki" Gizli Baskı
Programın en çarpıcı anlarından biri, moderatör Muhsin Çakallı'nın Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) seminerinden paylaştığı bir örnekle yaşandı. Seminerde antrenörlere "Bir çocuğun maçtan sonra bulunmak istemediği yer neresidir?" diye sorulduğunu, yedek kulübesi veya tribün gibi cevaplar alınmasına rağmen bilimsel cevabın "Velisinin (babasının) arabası" olduğunu aktardı.
Çakallı, babaların maç biter bitmez eve gidene kadar arabada "Onu niye yapmadın, oraya niye vurmadın?" diyerek çocukları azarladığını, bunun da çocuklarda ciddi bir kaçış sendromu yarattığını belirtti.
Bu konuya katılan Vedat Deniz, aile baskısının ve yüksek beklentilerin çocuklar üzerinde ağır bir stres yarattığını doğrulayarak velilere şu hayati tavsiyelerde bulundu:
-
Skor Değil, Süreç Odaklı Olun: Maçtan sonra çocuğunuza "Kaç gol attın, kaç asist yaptın?" diye değil; "Bugün maçtan keyif aldın mı, neler hissettin?" diye sorun.
-
Kıyaslamadan Kaçının: Kendi çocuğunuzu diğer çocuklarla kıyaslamak, takım içindeki arkadaşlık bağlarını zedeler ve kıskançlığa yol açar.
-
Şefkat Alanı Oluşturun: Çocuğun sahada zaten yeterince antrenörü var, geri bildirimi onlardan alıyor. Sizden beklediği tek şey anne-baba şefkatidir. Maç bitimindeki o hassas anlarda teknik analiz yapmaktan kaçının.
"Altyapılarda Skor Değil, Oyuncu Yetiştirmek Önemlidir"
Programın kapanış bölümünde hem Muhsin Çakallı hem de Vedat Deniz, altyapı liglerinde asıl amacın şampiyonluk veya skor değil, profesyonel hayata sağlıklı, disiplinli, zaman yönetebilen ve stratejik düşünebilen bireyler yetiştirmek olduğunun altını çizdiler.
Aynı zamanda TFF Eskişehir Yıldızlar Milli Takım sorumluluğunu da yürüten Çakallı, Eskişehir'deki diğer kulüplerde de kenardan daha az bağıran hocalar ve tribünde çocuklarını sakinlikle destekleyen veliler görmeye başladığını belirterek, bu olumlu zihniyet değişiminden duyduğu mutluluğu dile getirdi. Program, bu güzel uygulamaların tüm kulüplere örnek olması temennisiyle sona erdi.
