Sıfır Atık Hareketi kapsamında uygulanan Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi, Eskişehir’in Batıkent Mahallesi’nde geri dönüşümün yanı sıra bazı emekliler ve ek gelir arayan vatandaşlar için gelir kaynağına dönüştü. Batıkent Mahallesi Muhtarı Derya Can, bazı vatandaşların depozitolu ambalajlardan elde ettikleri iadeyle mutfak masraflarına katkı sağladığını belirtirken, muhtarlıkta günlük kabul edilen ambalaj sayısının yoğun talep üzerine 3 binden 6 bine çıkarıldığını kaydetti.
Ekonomi gazetesinden Temel Akbaş’ın haberine göre
Eskişehir’in Tepebaşı ilçesine bağlı Batıkent Mahallesi’nde uygulanan DOA sistemi, mahalle sakinlerinin depozitolu ambalajlarını geri dönüşüme kazandırırken özellikle emekliler için ek gelir imkanı oluşturdu. Batıkent Mahallesi Muhtarlığı, marketlerdeki iade makinelerinde yaşanan kapasite ve arıza sorunlarının ardından vatandaşlardan gelen talep üzerine gerekli izin süreçlerinin tamamlanmasıyla sisteme dahil oldu.
Batıkent Mahallesi Muhtarı Derya Can, uygulamanın başlamasının ardından vatandaşların bir bölümünün evlerindeki ambalajları biriktirdiğini, bazı kişilerin ise gelir elde etmek amacıyla ambalaj toplamaya başladığını belirtti.
Mutfağa katkı
Sistemi düzenli kullananlar arasında emekliler, yaşlılar ve engelli vatandaşların bulunduğunu belirten Can, bazı kullanıcıların günlük yüzlerce ambalaj getirdiğine dikkat çekerek “Uygulamanın duyulmasının ardından iki farklı kullanıcı grubu oluştu. Bir tarafta evinde kullandığı ambalajları atmayıp biriktirenler, diğer tarafta ise ek gelir elde etmek için bunları toplayanlar var. Yaşlı bir vatandaşımız, buradan sağladığı gelirle mutfak masrafını karşıladığını söylüyor. Hafta içi beş gün işlem yaptığında günlük 200 liralık iadeyle bütçesine katkı sağladığını ifade ediyor.” dedi.
Can, düzenli olarak ambalaj toplayıp getiren vatandaşların bulunduğunu, yaşlı bir kadın ile oğlunun yanı sıra engelli bir vatandaşın da sistemi ek gelir amacıyla kullandığını açıkladı. Bazı kullanıcıların günlük yaklaşık 400 ambalaj getirdiğini belirten Can, bu kişilerin işlem sınırı nedeniyle birden fazla telefonla geldiğini bilgisini verdi.
Kapasite ikiye katlandı
Muhtarlığın sisteme ilk dahil olduğu dönemde günlük 3 bin ambalaj kabul ettiğini belirten Can, talep nedeniyle bu kapasitenin iki katına çıkarıldığını belirterek “İlk zamanlarda günde 3 bin ambalaj kabul ediyordum ve bu kapasiteyi düzenli olarak dolduruyorduk. Şirket, günlük 3 bin işlemin rutin hale geldiğini görünce sayıyı artırmak isteyip istemediğimizi sordu. Vatandaşların ellerindeki ambalajlarla geri dönmesini istemediğimiz için kapasiteyi yükselttik. Şu anda buradan günlük 6 bin ambalaj alıyorum.” diye konuştu.
Vatandaşların telefonlarına DOA uygulamasını indirdiğini aktaran Can, muhtarlıkta bulunan cihazdaki karekod ile kullanıcının telefonunun eşleştirildiğini belirtti. Sistemin ambalajları almaya başladığını, işlem tamamlandığında ise iade tutarının doğrudan kullanıcının hesabına geçtiğini açıkladı.
Makineler yetmedi
Uygulamanın yaklaşık 3-4 ay önce duyurulmasının ardından vatandaşların evlerinde ambalaj biriktirmeye başladığını belirten Can, ilk aşamada bazı büyük marketlere iade makineleri yerleştirildiğini hatırlatarak, “Marketlerdeki makineler vatandaşların getirdiği ambalaj miktarına karşılık vermekte zorlandı. Kısa sürede hata veren, arızalanan veya dolan makineler oldu. Boşaltma işlemleri de hızlı yapılamayınca vatandaşlar ellerinde şişelerle bir marketten diğerine gitmeye başladı. Mahalle sakinlerinden yoğun talep gelmesi üzerine gerekli izinler tamamlandı ve vatandaşların mağdur olmaması için biz de uygulamaya dahil olduk” dedi.
Can, sistemin ilk olarak Eskişehir’in Çamlıca, Şirintepe ve Batıkent mahallelerinde uygulanmaya başladığını, daha sonra Aşağı Söğütönü, Uluönder ve Bahçelievler dahil farklı mahallelerdeki muhtarların da sisteme katıldığını belirtti.
İş yükü oluşturdu
Ambalajların tek tek sisteme okutulmasının muhtarlıklarda ek iş yükü oluşturduğunun altını çizen Can, fiziki imkanları sınırlı bazı muhtarlıkların uygulamayı bıraktığını açıklayarak “Muhtarlık olarak önceliğimiz mahalle sakinlerimize hizmet vermek. Ambalajların tek tek okutulması ciddi zaman ve iş gücü gerektiriyor. Biz özellikle yaşlı vatandaşların ellerindeki ambalajlarla market market dolaşmasını istemediğimiz için bu hizmeti sürdürüyoruz. Ancak sistemin bu şekilde devam edebilmesi için işlemlerin daha hızlı yapılmasını sağlayacak biçimde geliştirilmesi gerekiyor” diye konuştu.
Can, sistemin özellikle park ve bahçelerdeki pet şişe, cam ve metal kutuların toplanmasına katkı sağladığını belirterek şunları kaydetti: “Ambalajların doğaya karışmadan toplanması önemli. Uygulama sayesinde geri dönüşüm desteklenirken bazı vatandaşlarımız da kendilerine ek gelir oluşturabiliyor. Daha önce park ve bahçelerde çalışan personelin topladığı pet şişelerin, camların ve kutuların artık çevrede daha az kaldığını görüyoruz. Ancak hem vatandaş hem de işlemi yapanlar açısından sistemi kolaylaştıracak geliştirmelere ihtiyaç var”
