Şehir turizmi genel hatlarıyla şehre dışarıdan gelenlerin ağırlıklı olarak tek bir bölgede toplandığı, yeme içme harcamalarının, konaklamanın ve fotoğraf mesaisinin dar bir alana sıkıştığı bir sistem şeklinde tanımlanır. Eskişehir de durum uzun yıllar tam olarak böyleydi. Şehre gelenlerin büyük kısmı, hafta sonunu yalnızca Odunpazarı’nın renkli sokaklarında, Porsuk Çayı kıyısında ve çarşı etrafında geçirip evlerine döndü. Ancak son yıllarda bu dar rota belirgin biçimde genişliyor.
1. Merkezin üstlendiği tarihi yük
Odunpazarı, hala bu yoğun ilginin ana çekirdeği olma niteliğini koruyor. Bölgedeki tarihi konut dokusunun 2012 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne dâhil edilmesi büyük bir değişimi başlattı. Süreç içerisinde 30 sokaktaki 300 ev, camiler, bir külliye, kervansaraylar ve çeşmeler kapsamlı şekilde restore edildi. Restorasyon çalışmalarının ortaya çıkardığı tarihi silüet, Odunpazarı Modern Müze’nin de bölgeye eklenmesiyle kentin asıl vitrinini oluşturdu. Vitrin tamamen dolduğunda ise gözler doğal bir akışla çevredeki diğer değerlere çevrildi.
2. Üç farklı ilçede üç ayrı kimlik
Bu genişlemenin ilk ayağını Sivrihisar oluşturuyor. Merkeze yaklaşık 100 km mesafedeki ilçede yer alan, 1231-1232 yapımı ve çatısını 67 ahşap direğin taşıdığı Ulu Camii, 2023’te “Orta Çağ Anadolu’sunun Ahşap Hipostil Camileri” adıyla UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne dahil edildi. Bu gelişme, Eskişehir’in Dünya Mirası Listesi’ndeki ilk tescilli varlığını kent merkezinin dışına taşıdı.
İkinci odak noktası Seyitgazi. Seyyid Battal Gazi Külliyesi ilçeyi yüzyıllar boyunca köklü bir inanç merkezi olarak konumlandırırken, çevresinde yer alan Frig kaya yapıları aynı rotayı arkeoloji meraklıları için de cazip kılıyor.
Üçüncü aşamada ise Han ilçesindeki Yazılıkaya bizi karşılıyor. Halk arasında Midas Anıtı olarak bilinen görkemli kaya cephesi, Afyonkarahisar ve Kütahya ile ortak paylaşılan Frig Vadisi’nin Eskişehir sınırları içindeki en bilindik noktası.
Üç ilçe, üç benzersiz deneyim sunuyor.
3. Ulaşım ağının rotalara etkisi
Bu yeni turizm dağılımının ulaşım alışkanlıklarıyla da doğrudan ilgisi var. Ankara ve İstanbul’dan gelenler için hızlı tren büyük kolaylık sağlarken; Bursa, İzmir ve Antalya yönlerinden kente ulaşım hala kara yolu ağı üzerinden işliyor. Bu illerden geleceklerin otobüs bileti alırken dönüş gününü pazar akşamının dışına koyması, Sivrihisar ya da Seyitgazi’yi aynı geziye eklemek için zaman bırakabilir. Nitekim merkezden yola çıkılarak her üç ilçeye de kara yoluyla aynı gün içinde ulaşıp şehre dönmek mümkün.
4. Ekonomik hareketliliğin çevreye yayılması
İlçelerin turizm haritasına aktif olarak dâhil olması, harcamaların sadece merkezde kalmaması anlamına geliyor. Kırsalda yenecek bir yöresel öğle yemeği, yerel üreticiden yapılacak bir alışveriş veya vadide rehber eşliğinde atılacak bir tur, merkeze sıkışan bütçenin bir kısmını doğrudan Sivrihisar, Seyitgazi ve Han’daki yerel ekonomiye aktarıyor. Bir şehrin turizmde kalıcı bir başarı yakalayıp yakalamadığı da tam bu noktada, merkezden ilk ilçelere doğru adım atıldığında netleşiyor.
Harita büyüyor.
