Anne ve babasını arayıp sormayan, onlarla ilgilenmeyen veya kendilerine kötü davranan bir evlat mirastan çıkarılabilir mi? Halk arasında sıkça merak edilen bu sorunun cevabı, somut olayın özelliklerine ve kanunda öngörülen şartların gerçekleşip gerçekleşmediğine bağlıdır.
Türk hukukunda anne ve babaların, belirli şartlar altında çocuklarını mirasçılıktan çıkarma hakkı bulunmaktadır. Ancak bir çocuğun ilgisiz davranması, anne ve babasıyla görüşmemesi veya aile içinde anlaşmazlık yaşaması, tek başına mirastan çıkarılması için yeterli değildir.
Hayırsız evlat mirastan çıkarılabilir mi? sorusunu yanıtlarken öncelikle Türk Medeni Kanunu'nda düzenlenen mirasçılıktan çıkarma sebeplerini incelemek gerekir. Kanunda belirtilen şartlar oluşmadıkça anne veya baba, yalnızca çocuğuna miras bırakmak istemediği için onun saklı payını ortadan kaldıramaz.
Hayırsız Evlat Hangi Durumlarda Mirastan Çıkarılabilir?
Türk Medeni Kanunu'nun 510. maddesine göre anne veya baba, saklı paylı mirasçısı olan çocuğunu iki temel sebep ile mirasçılıktan çıkarabilir:
● Çocuğun, mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemesi.
● Çocuğun, mirasbırakana veya mirasbırakanın ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi.
Dolayısıyla bir evladın anne veya babasına karşı ağır bir suç işlemesi ya da aile hukukundan kaynaklanan görevlerini ciddi biçimde ihmal etmesi, somut olayın koşullarına göre mirastan çıkarma sebebi oluşturabilir.
Ağır suç sebebine dayanılarak mirasçılıktan çıkarma için kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyeti şart değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre fiilin ağırlığı değerlendirilirken yalnızca ceza hukukundaki ölçütler değil, fiilin aile ilişkileri üzerindeki etkisi de dikkate alınır.
Bununla birlikte, her tartışma veya aile içi anlaşmazlık mirastan çıkarma için yeterli değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre mirasçının davranışı, objektif olarak aile bağlarını koparacak ağırlıkta olmalı ve somut olayda aile bağlarının fiilen kopmasına da yol açmalıdır. Aile ilişkilerinin bozulmasında mirasbırakanın kendi tutumu etkili olmuşsa bu durum da değerlendirilmelidir.
Evladın Anne ve Babasını Arayıp Sormaması Mirastan Çıkarma Sebebi midir?
Bir evladın anne ve babasını uzun süre ziyaret etmemesi, telefonla aramaması veya ihtiyaçlarıyla ilgilenmemesi, aile içinde ciddi kırgınlıklara neden olabilir. Ancak bu davranışlar, tek başına her durumda mirastan çıkarma hakkı vermez.
Türk Medeni Kanunu'nun 322. maddesine göre anne, baba ve çocuklar; ailenin huzur ve bütünlüğünün gerektirdiği ölçüde birbirlerine yardım etmek, saygı ve anlayış göstermek ve aile onurunu gözetmekle yükümlüdür.
Bu yükümlülüklerin önemli ölçüde ihlal edilmesi mirasçılıktan çıkarma sebebi olabilir. Ancak bunun için yalnızca aile içinde sorun yaşanması yeterli değildir. Çocuğun davranışlarının aile hukukundan doğan yükümlülükleri ne ölçüde ihlal ettiği, olayın koşullarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Örneğin, çocuğun anne veya babasına sürekli hakaret etmesi, onları tehdit etmesi ya da aile bağlarını koparacak ağırlıkta davranışlarda bulunması, somut olayın özelliklerine göre mirasçılıktan çıkarma sebebi sayılabilir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, babasının cenazesinden sonra annesine birçok kişinin önünde hakaret eden ve annesini hiç ziyaret etmeyen oğul hakkındaki olayda, mirasçılıktan çıkarma sebebinin ispatlandığını kabul etmiştir (14.03.2019, 2018/7003 E., 2019/2130 K.).
Benzer şekilde Yargıtay 7. Hukuk Dairesi de dört-beş yıldır babasıyla küs olan, babasının hastalığında yanına gitmeyen, ona başkalarının önünde hakaret eden ve anne ve babasını gece kapının önüne koyan evlatla ilgili mirasçılıktan çıkarma işlemini geçerli kabul etmiştir (08.01.2024, 2022/5988 E., 2024/16 K.).
Bu kararlar, aile hukukundan doğan yükümlülüklerin ağır biçimde ihlal edilmesinin bazı durumlarda mirastan çıkarma sebebi olabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, her olay kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir. Anne ve babanın çocuklarından beklediği ilgi ile kanunun mirastan çıkarma için aradığı şartlar aynı değildir.
Özetle: Hayırsız Evlat Mirastan Çıkarılabilir mi?
Hayırsız olarak nitelendirilen bir evlat, Türk Medeni Kanunu'nda belirtilen şartların gerçekleşmesi hâlinde mirastan çıkarılabilir. Ancak çocuğun anne ve babasıyla görüşmemesi, arayıp sormaması veya aile içinde anlaşmazlık yaşaması, tek başına mirasçılıktan çıkarılması için yeterli olmayabilir.
Buna karşılık, anne veya babaya ya da onların yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlenmesi veya aile hukukundan doğan yükümlülüklerin önemli ölçüde ihlal edilmesi, somut olayın özelliklerine göre mirastan çıkarma sebebi oluşturabilir.
Mirasçılıktan çıkarmanın geçerli olabilmesi için kanunda öngörülen sebebin bulunması, bu sebebin vasiyetnamede belirtilmesi ve gerekli şekil şartlarına uyulması gerekir. Aksi hâlde mirasçılıktan çıkarılan çocuk, işlemin geçersizliğini ileri sürerek yasal haklarını arayabilir. Hak kaybı yaşanmaması adına sürecin bir avukat ile yürütülmesi tarafımca tavsiye edilir.
Av. Sercan Kızılcan
