Özel istihdam bürosu aracılığıyla çalışan bir personelin iş kazası geçirmesi durumunda iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri öncelikle personeli fiilen çalıştıran işletmeyi ilgilendirir. İşyerindeki risklerin değerlendirilmesi, güvenlik önlemlerinin alınması, çalışanların eğitilmesi ve iş kazasının bildirilmesi çalıştıran işverenin sorumluluğundadır. İş sözleşmesi, ücret ödemeleri, bordro ve sigortalılık işlemleri ise özel istihdam bürosu tarafından yürütülür. Bu görev paylaşımı, tarafların hukuki sorumluluklarının tamamen birbirinden bağımsız olduğu anlamına gelmez.

Nexora Danışmanlık tarafından sunulan geçici iş ilişkisi hizmetinde personel, özel istihdam bürosunun işçisi olarak işletmenin çalışma düzenine katılır. Büro iş sözleşmesini, ücret ve SGK işlemlerini üstlenirken çalıştıran işletme işyerine özgü güvenlik eğitimlerini ve koruyucu tedbirleri sağlar. Bu ayrımın işe başlama öncesinde yazılı olarak belirlenmesi, olası bir iş kazasında tarafların hangi işlemleri gerçekleştireceğini açık hale getirir.

İşveren sıfatı ile işyerindeki yönetim yetkisi nasıl ayrılır?

4857 sayılı İş Kanunu'nun 7. maddesi, özel istihdam bürosu üzerinden kurulan çalışma modelinde işverenin özel istihdam bürosu olduğunu düzenler. Büro ile çalışan arasında iş sözleşmesi, büro ile personeli çalıştıran işletme arasında ise geçici işçi sağlama sözleşmesi bulunur. Buna karşılık günlük işin organizasyonu, görev dağılımı ve çalışma talimatları personeli fiilen çalıştıran işletme tarafından belirlenir.

Bu nedenle işveren sıfatının büroda bulunması, çalışma ortamındaki bütün güvenlik görevlerinin büroya geçtiği anlamına gelmez. Örneğin bir depoda görevlendirilen geçici personelin hangi ekipmanı kullanacağına, hangi alanda çalışacağına ve hangi güvenlik prosedürlerini uygulayacağına depo yönetimi karar verir. Dolayısıyla bu kararların ortaya çıkardığı risklerin kontrolü de çalıştıran işletmenin sorumluluk alanındadır.

İş kazası açısından önemli ayrım, bordroyu hangi kuruluşun hazırladığından çok çalışma ortamındaki tehlikelerin kim tarafından yönetildiğidir. Bununla birlikte büronun kendi işverenlik yükümlülükleri de devam eder.

İngiltere Göçmenlik Avukatı Ne İş Yapar, Nasıl Yardımcı Olur?
İngiltere Göçmenlik Avukatı Ne İş Yapar, Nasıl Yardımcı Olur?
İçeriği Görüntüle

Çalıştıran işveren hangi iş güvenliği önlemlerini almak zorundadır?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 7. maddesi birlikte değerlendirildiğinde, geçici çalışanların işyerine özgü riskler konusunda bilgilendirilmesi ve gerekli güvenlik eğitimlerinin verilmesi çalıştıran işverenin görevidir. Bu yükümlülük yalnızca işe girişte bir eğitim formu imzalatılmasıyla tamamlanmış sayılmaz.

İşletmenin iş başlamadan önce çalışma alanındaki tehlikeleri değerlendirmesi, kullanılacak ekipmanın güvenliğini kontrol etmesi ve personelin görev için gereken bilgi ve yeterliliğe sahip olduğunu doğrulaması gerekir. Yapılan işin niteliğine göre kişisel koruyucu donanım, makine güvenliği, acil durum düzenlemeleri ve sağlık gözetimi de değerlendirilmelidir.

Örneğin üretim hattında görevlendirilen geçici işçi, işletmenin kadrolu çalışanlarıyla aynı makine risklerine maruz kalır. Çalışanın farklı bir kuruluşun bordrosunda bulunması, koruyucu donanım veya güvenlik eğitimi bakımından daha düşük standart uygulanmasını haklı çıkarmaz.

Geçici çalışan da verilen iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine katılmak, güvenlik talimatlarına uymak ve kendisine sağlanan koruyucu donanımı uygun biçimde kullanmakla yükümlüdür. Ancak çalışanın bu yükümlülükleri, işverenin önlem alma sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

İş kazası meydana geldiğinde hangi adımlar izlenir?

Bir geçici işçinin kaza geçirmesi halinde sağlık müdahalesi ile yasal bildirim süreci birlikte yönetilmelidir. İşletmenin önceden belirlenmiş bir olay yönetim planı bulunması, ilk müdahale sırasında yaşanabilecek karışıklıkları azaltır.

1. Çalışmanın güvenli biçimde durdurulması. Kaza bölgesindeki tehlike kontrol altına alınır. Diğer çalışanların aynı riske maruz kalması önlenir. Gerekiyorsa ilgili makine veya ekipmanın kullanımı durdurulur.

2. İlk yardım ve sağlık müdahalesinin sağlanması. Yaralının durumuna uygun ilk yardım uygulanır ve gerekli hallerde 112 Acil Çağrı Merkezi üzerinden yardım istenir. Yaralının sağlık kuruluşuna güvenli şekilde ulaştırılması önceliklidir.

3. Özel istihdam bürosunun derhal bilgilendirilmesi. Çalıştıran işveren, kazayı özel istihdam bürosuna gecikmeden bildirir. Olayın zamanı, yeri, çalışanın durumu ve bilinen koşullar doğru biçimde paylaşılır.

4. Yetkili kolluk kuvvetlerine bildirim yapılması. İş kazası, olayın meydana geldiği yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine derhal bildirilir. Bu yükümlülük, SGK bildiriminin yapılmasını beklemez.

5. SGK iş kazası bildiriminin tamamlanması. Çalıştıran işveren, kazayı kural olarak olay tarihinden sonraki en geç üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir. Bildirimin süresinde ve doğru bilgilerle yapılması gerekir.

6. Olay kayıtlarının hazırlanması ve önlemlerin gözden geçirilmesi. Tanık anlatımları, mevcut kamera kayıtları, ekipman bilgileri ve ilgili eğitim belgeleri muhafaza edilir. Kazaya yol açmış olabilecek tehlikeler incelenerek tekrarını önleyecek tedbirler belirlenir.

Bu işlemler sırasında sağlık müdahalesi, delillerin korunması ve resmi bildirimlerin yapılması birbirinin yerine geçmez. İşletmenin iç olay tutanağını hazırlaması da tek başına SGK bildirim yükümlülüğünü karşılamaz.

İş kazası bildirimi için üç iş günü nasıl hesaplanır?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesine göre iş kazasının SGK'ya bildirilmesi için öngörülen genel süre, kazanın meydana geldiği tarihten sonraki üç iş günüdür. Hesaplamada kazanın gerçekleştiği gün değil, onu takip eden iş günleri dikkate alınır.

Örneğin pazartesi günü gerçekleşen bir kazanın bildirimi, araya resmi tatil girmediği durumda en geç perşembe günü yapılmalıdır. Çarşamba günü meydana gelen bir kazada ise aynı koşullarla son bildirim günü pazartesidir. İşverenin kontrolü dışındaki bir yerde meydana gelen ve işverenin bilgi almasına engel olan kazalarda süre, kazanın öğrenildiği tarihten itibaren değerlendirilir.

Burada üç iş günlük süre yalnızca SGK bildirimi için geçerlidir. Özel istihdam bürosuna ve yetkili kolluk kuvvetlerine yapılacak bildirimler derhal gerçekleştirilmelidir. İşletmenin büroya haber vermiş olması, ilgili kurumlara yapılacak bildirimleri ortadan kaldırmaz.

Özel istihdam bürosunun sorumlulukları nelerdir?

Özel istihdam bürosu, geçici işçinin hukuki işvereni olarak iş sözleşmesini düzenler, ücret ödemelerini gerçekleştirir, bordro kayıtlarını oluşturur ve sigortalılığa ilişkin işlemleri yürütür. Çalışanın işe giriş bildirgesi, prim işlemleri ve ücret belgeleri de bu işverenlik ilişkisinin parçasıdır.

Bununla birlikte büro, işçisine ilişkin mevzuattan doğan diğer yükümlülüklerini de yerine getirmek zorundadır. Çalıştıran işletmenin iş güvenliği tedbirlerinden sorumlu olması, büroyu kendi yükümlülüklerinden kendiliğinden muaf tutmaz.

Kaza sonrasında büronun çalışanın sigortalılık bilgilerini, iş sözleşmesini ve ilgili personel kayıtlarını hazır bulundurması önemlidir. İş göremezlik raporları ve sigortalılık işlemleriyle bağlantılı süreçlerde iki tarafın koordinasyon sağlaması gerekir.

Personel temini hizmetinde görevlerin sözleşmede açıkça tanımlanması, iş güvenliği tedbirlerinin sözleşmeyle tamamen başka bir tarafa aktarılabileceği anlamına gelmez. Kanundan doğan yükümlülükler, tarafların kendi aralarında yaptıkları düzenlemelerden bağımsız olarak değerlendirilir.

İş kazasında hukuki sorumluluk nasıl belirlenir?

İş kazasının meydana gelmesi, bütün hukuki ve mali sonuçların otomatik olarak tek bir tarafa ait olduğu anlamına gelmez. Sorumluluğun değerlendirilmesinde kazanın oluş biçimi, alınan önlemler, tarafların kanuni yükümlülükleri, varsa kusurları ve olayla zarar arasındaki nedensellik ilişkisi incelenir.

Çalıştıran işletmenin gerekli makine koruyucularını sağlamaması, işyerine özgü eğitimleri vermemesi veya tehlikeli çalışma koşullarını sürdürmesi, sorumluluk değerlendirmesinde önem taşıyabilir. Özel istihdam bürosunun kendi işverenlik görevlerini yerine getirip getirmediği de olayın koşullarına göre ayrıca incelenebilir.

SGK tarafından sağlanan haklar ile işçinin veya hak sahiplerinin ileri sürebileceği tazminat talepleri farklı hukuki değerlendirmeler gerektirebilir. Bu nedenle iş kazası sonrasında yalnızca taraflar arasındaki sözleşmeye bakılarak kesin bir sorumluluk dağılımı yapılması doğru değildir.

Geçici personel çalıştırmadan önce hangi kayıtlar hazırlanmalıdır?

İşletmeler açısından en etkili yaklaşım, görev paylaşımını ilk çalışma gününden önce netleştirmektir. Özellikle üretim, lojistik, depolama ve vardiyalı çalışma bulunan işyerlerinde geçici personelin işe uyum süreci güvenlik kayıtlarıyla birlikte yürütülmelidir.

· Personelin yapacağı iş ve çalışma alanı açık biçimde belirlenmelidir.

· Göreve uygun iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin verildiği belgelenmelidir.

· Gerekli kişisel koruyucu donanımın sağlandığı ve kullanımının öğretildiği kontrol edilmelidir.

· İşyeri risk değerlendirmesi ve acil durum prosedürleri geçici çalışanların görevlerini kapsamalıdır.

· İşletme ile özel istihdam bürosu arasında olay bildirimi için kullanılacak iletişim kanalları belirlenmelidir.

· Çalışma süresi, puantaj ve görevlendirme kayıtlarının taraflar arasında tutarlı olması sağlanmalıdır.

Geçici personelin işe başlama tarihiyle eğitim ve görevlendirme kayıtlarının uyumlu olması özellikle önemlidir. Çalışan işe başladıktan sonra tamamlanan belgeler, işe başlamadan önce yerine getirilmesi gereken bir güvenlik yükümlülüğünün zamanında karşılandığını tek başına göstermez.

Sonuç olarak geçici personel istihdamında bordro ve iş sözleşmesinin büroda bulunması, işyerindeki güvenlik sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Çalıştıran işletmenin temel görevi tehlikeleri önlemek, çalışanı uygun şekilde eğitmek ve kaza halinde gerekli bildirimleri süresinde yapmaktır. Özel istihdam bürosuyla düzenli bilgi paylaşımı ise hem çalışan haklarının korunması hem de yasal süreçlerin doğru yürütülmesi açısından belirleyici rol oynar.