Bir işletmenin adı, yıllar içinde en değerli varlıklarından biri hâline gelir. Müşteri o adı hatırlar, o adı arar, o adı tavsiye eder. Buna rağmen pek çok işletme adını yıllarca korumasız kullanır ve sorunla ancak bir başkası aynı ismi tescil ettirdiğinde karşılaşır. Marka tescili, bu riski ortadan kaldıran ve ismin kullanım hakkını sahibine bağlayan hukuki işlemdir. Türkiye'de başvurular Türk Patent ve Marka Kurumu'na (TÜRKPATENT) yapılır. Başvurudan önce bilinmesi gereken altı noktayı derledik.
1. Şirket unvanı ve alan adı markayı korumaz
En yaygın yanılgı, ticaret siciline kayıtlı bir unvanın veya satın alınmış bir alan adının ismi koruduğunu düşünmektir. Ticaret unvanı şirketi tanımlar, alan adı bir internet adresidir. İkisi de aynı ismin bir başkası tarafından marka olarak tescil ettirilmesini engellemez. Bir ismi ürün ve hizmetlerde tek başına kullanma hakkını veren şey marka tescilidir.
2. Önce araştırma, sonra başvuru
Başvuruların reddedilmesinin en sık nedeni, daha önce tescil edilmiş aynı veya benzer bir markanın bulunmasıdır. Bu yüzden başvurudan önce kapsamlı bir marka tescil araştırması yapılması gerekir. Araştırma yalnızca birebir aynı isimlere değil; yazılışı, okunuşu ve çağrıştırdığı anlam bakımından benzeyen markalara da bakar. Riskli bir isimle başvurmak, hem ödenen ücretin hem de aylarca süren bekleyişin boşa gitmesi demektir.
Bir ürünün veya hizmetin cinsini, kalitesini ya da coğrafi kaynağını doğrudan anlatan ifadeler tek başına marka olamaz. "Lezzetli Ekmek" bir fırın için, "Hızlı Kargo" bir taşımacılık şirketi için ayırt edici değildir. Herkesin kullanması gereken sözcükler kimsenin tekeline verilmez. Güçlü marka, sunulan ürünü tarif etmeyen, özgün ve akılda kalan isimdir.
4. Sınıf seçimi korumanın sınırını çizer
Marka, her alanda değil, yalnızca başvuruda seçilen mal ve hizmet sınıflarında korunur. Uluslararası sınıflandırma sisteminde 45 sınıf bulunur. Sınıfı eksik seçen işletme, asıl faaliyet alanında korumasız kalabilir. Gereğinden geniş seçen ise hem maliyeti hem de itiraz riskini artırır. Doğru yaklaşım, bugünkü faaliyeti ve yakın dönemde girilecek alanları birlikte düşünmektir.
Başvuru yapıldıktan sonra Kurum önce şekli incelemeyi, ardından esasa ilişkin incelemeyi yapar. Uygun bulunan başvuru Resmî Marka Bülteni'nde yayımlanır ve iki ay boyunca üçüncü kişilerin itirazına açık kalır. İtiraz gelmezse tescil ücreti ödenir ve marka tescil belgesi düzenlenir. İtirazsız ilerleyen bir başvuru genellikle altı ile sekiz ay arasında sonuçlanır. İtiraz gelmesi hâlinde süre uzar ve hukuki bir savunma gerekir. Tescil edilen marka on yıl boyunca korunur ve onar yıllık dönemlerle yenilenebilir.
6. Tescilden sonra da yükümlülükler vardır
Tescil belgesini almak işin sonu değildir. Marka, tescil edildiği mal ve hizmetlerde beş yıl boyunca ciddi biçimde kullanılmazsa iptal edilebilir. Yenileme tarihinin kaçırılması koruma hakkının sona ermesine yol açar. Ayrıca Kurum, sonradan yapılan benzer başvuruları sahibine tek tek bildirmez. Bu nedenle bültenlerin izlenmesi ve gerektiğinde süresi içinde itiraz edilmesi marka sahibinin sorumluluğundadır.
Marka başvurusu, başvuru sahibi tarafından doğrudan yapılabilir. Ancak ret gerekçeleri, benzerlik değerlendirmesi ve itiraz süreçleri teknik bilgi gerektirir. Sürecin TÜRKPATENT siciline kayıtlı bir marka vekiliyle yürütülmesi, hatalı başvurudan doğan zaman ve maliyet kaybını azaltır.
Avukat ve marka vekili Rıza Güneş konuyu şöyle özetliyor: "İşletmeler çoğu zaman marka tescilini bir başkası aynı ismi kullandığında hatırlıyor. Oysa en ucuz ve en güvenli koruma, sorun çıkmadan önce yapılan doğru bir araştırma ve doğru kurgulanmış bir başvurudur."
Markasını güvence altına almak isteyen işletmeler, Türkiye'nin her ilinden çevrim içi olarak başvuru sürecini başlatabilir. Ayrıntılı bilgi ve ücretsiz ön araştırma için Pera Patent ile iletişime geçilebilir.
