Bazı kapılar vardır; açıldığında insanı bambaşka bir hayata taşır. Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi bünyesinde faaliyet gösteren Meslek Edindirme ve Geliştirme Merkezi (MEGEM), bugün tam da böyle bir kapı aralıyor. Hayatın zorlu sınavlarından geçmiş, genç yaşta yaptığı hataların bedelini ödemiş, toplumun ön yargılarıyla mücadele eden gençlere yeniden başlama fırsatı sunuyor.
Kimi kendisine yeniden güvenilmesini bekliyor, kimi geçmişin gölgesinden kurtulmaya çalışıyor. Hepsinin ortak bir hayali var: Geride bıraktıkları hatalarla anılmak yerine, kendi emekleriyle yeni bir hayat kurabilmek.
Onlar, denetimli serbestlik kapsamındaki gençler. MEGEM ise bu gençlere geçmişlerinden ibaret olmadıklarını, çalışarak, öğrenerek ve üreterek hayatlarında yeni bir sayfa açabileceklerini gösteriyor.
Üç yıldır bu gençlere kapılarını açan MEGEM, onları geçmişte yaptıkları hatalarla değil, gelecekte neler başarabilecekleriyle değerlendiriyor. Burada önlerine bir fırsat konuluyor, kendilerine güvenmeleri isteniyor.
"Gel, bir dene. Sen de başarabilirsin."
Bazen insanın hayatını değiştiren şey, tam da bu cümledir. Birinin kendisine inandığını görmek, yeniden ayağa kalkmak için ihtiyaç duyduğu cesareti verebilir.
MEGEM'de bu cesareti bulan gençlerden biri de Hicran.
Hicran'ın hikâyesi
Şimdi size genç bir kadının hikâyesini anlatmak istiyorum.
İsmini Hicran olarak değiştirdiğim bu genç kadın, MEGEM'in kapısından ilk girdiğinde kaynakçı olabileceğine kendisi bile pek inanmıyordu.
Hayatının zorlu bir döneminden geçmiş, madde bağımlılığı nedeniyle suça karışmış ve cezasını çekmişti. Önünde yeniden kurması gereken bir hayat vardı. Bunun için bir mesleğe, düzenli bir işe ve belki de her şeyden önce kendisine yeniden güvenmeye ihtiyacı vardı.
MEGEM'deki ilk görüşmelerine ailesiyle birlikte geldi. Eğitmenler onu dinledi, atölyeyi gezdirdi, kaynak makinelerini tanıttı. Yapabileceği meslekleri anlattı.
Kaynak atölyesine ilk girdiğinde karşılaştığı manzara onu biraz ürküttü. Makineden çıkan kıvılcımları görünce şaşırdı. Ateşin, ışığın ve sesin hâkim olduğu bu ortamda kendisini bir kaynakçı olarak hayal etmekte zorlanıyordu.
Eğitmenleri ise onun başarabileceğine inanıyordu.
"Bir dene. Bize güveniyorsan buradan güzel bir gelecek çıkarabilirsin."
Ailesinin desteğini de arkasına alan Hicran, tulumunu giydi, kaynak maskesini taktı ve ilk denemesini yaptı.
Başlangıçta çekingen davransa da zamanla atölyeye alıştı. Üstelik kısa sürede işine öyle bağlandı ki diğer kursiyerlerin eğitim saatleri sona erdiğinde bile atölyeden ayrılmak istemiyordu. Normalde 09.30'da başlayıp 12.30'da tamamlaması gereken eğitimini kendi isteğiyle saat 14.00'e, kimi zaman 15.00'e kadar sürdürüyordu.
Daha fazla öğrenmek, daha iyi kaynak yapmak istiyordu.
Atölyede geçirdiği her saat, kendisine duyduğu güveni biraz daha artırıyordu. Bir zamanlar çekinerek yaklaştığı kaynak makinesinin başında artık daha fazla vakit geçirmek istiyordu.
Derken sınav zamanı geldi.
MEGEM'de kursiyerler teorik ve uygulamalı sınavlara tabi tutuluyor. Hicran da diğer arkadaşları gibi sınavlara girdi. Kaynak bölümünde eğitim alan onlarca kursiyer arasında tek kadındı.
Sonuçlar açıklandığında eğitmenleri de büyük bir şaşkınlık yaşadı.
Hicran, bütün sınavlarda birinci olmuştu.
İlk günlerde kaynak makinesinin kıvılcımlarından çekinen genç kadın, kısa sürede sınıfının en başarılı kursiyeri hâline gelmişti.
Bu başarı onun için bir sınav sonucundan çok daha fazlasıydı. Bir işi öğrenebildiğini, çalışarak kendisini geliştirebildiğini ve başarabileceğini görmüştü. Belki de uzun zamandır ilk kez kendisiyle gurur duyabileceği bir neden bulmuştu.
MEGEM yetkilileri de Hicran'ın başarısının bir işe dönüşmesi için harekete geçti. Eskişehir'in önemli sanayi kuruluşlarından biriyle görüşüldü. Hicran, altı kursiyer arkadaşıyla birlikte işverenin karşısına çıktı. Bu kez MEGEM'de kullandığından daha gelişmiş ve kullanımı daha karmaşık bir kaynak makinesiyle sınandı.
Altı kişiden ikisi işe alınmak üzere seçildi. Hicran da bu iki kişiden biriydi.
Üstelik kendisine asgari ücretin üzerinde bir başlangıç ücreti teklif edildi.
Bir zamanlar kaynak makinesinin kıvılcımlarından çekinen Hicran, artık sanayide kaynakçı olarak çalışıyordu. MEGEM yetkililerinin son teyit aldığı dönemde de işinin başındaydı.
Hicran'ın hikâyesini dinlerken insan ister istemez şunu düşünüyor:
Bir insanı geçmişte yaptığı hatalarla yargılamak ne kadar kolay, ona yeniden başlayabileceği bir fırsat vermek ise ne kadar kıymetli...
Bir fırsatın değiştirdiği hayatlar
Denetimli serbestlik, hükümlülerin cezalarının bir bölümünü toplum içinde geçirmelerine imkân tanırken yeniden topluma kazandırılmalarını da amaçlıyor. Bu sürecin başarıya ulaşması ise eğitim, meslek edinme ve istihdam fırsatlarının bir araya gelmesiyle mümkün oluyor.
MEGEM, üç yıldır bu konuda önemli bir sorumluluk üstleniyor.
Denetimli serbestlik kapsamındaki 34 gençten 20'si istihdam edilmiş. Kaynak, CNC operatörlüğü ve kalite kontrol gibi alanlarda meslek edinen bu gençler, Eskişehir sanayisinde çalışma hayatına katılmış.
Bu rakamların arkasında 20 ayrı hayat, 20 ayrı başlangıç var.
Sabah işe giden, maaşını alan, ailesine destek olan, yarınını planlayan insanlar... Belki de en önemlisi, geçmişte yaptıkları hataların hayatlarının geri kalanını belirlemek zorunda olmadığını gören gençler.
Bir zamanlar yapabileceklerine inanmadıkları meslekleri öğrendiler. Emek verdiler, başardılar ve kendi ayakları üzerinde durabilecekleri bir fırsat yakaladılar.
Bence bu hikâyenin en güzel tarafı da tam olarak burada.
Çünkü bir insana verilebilecek en büyük destek, onun yerine bir şey yapmak değil, kendi hayatını yeniden kurabileceğine inanmasını sağlamaktır.
Sanayici de artık güveniyor
MEGEM'in bu çalışması ilk başladığında sanayicilerin de bazı tereddütleri olmuş. Geçmişinde suç bulunan bir kişiye iş vermek konusunda çekinceler yaşanmış. Ancak eğitim sürecinde gösterilen hassasiyet, kursiyerlerin performansı ve işe başladıktan sonraki tutumları zamanla bu ön yargıların kırılmasına yardımcı olmuş.
Bugün bu gençler Eskişehir sanayisinin farklı işletmelerinde çalışıyor. Aralarında bir yılı, hatta bir buçuk yılı aşan çalışma süresine sahip olanlar bulunuyor.
MEGEM yetkililerinin anlattığı bir başka ayrıntı da önemli. Denetimli serbestlik kapsamında gelen gençlerin eğitim ve devam durumları yakından takip ediliyor. Eğitim sürecini tamamlayamayacağı görülen ya da devam etmek istemeyen kişiler programdan ayrılıyor. Buradaki amaç yalnızca kursiyer sayısını artırmak değil, gerçekten meslek edinmek ve çalışmak isteyen gençleri hayata kazandırmak.
Yetkililerin şu sözleri ise üzerinde düşünmeye değer:
"Organize sanayi bölgesinde farklı ülkelerden insanlar çalışıyor. Hintlisi, Nepallisi, Pakistanlısı, Suriyelisi... Biz kendi çocuklarımıza da fırsat vermeliyiz. Bunlar bizim evlatlarımız."
Bu sözün üzerinde biraz durmak gerekiyor.
Elbette herkesin geçmişinde yaptığı hataların bir karşılığı var. Ancak cezasını çekmiş, yeniden hayata tutunmak isteyen bir insanın karşısına sürekli geçmişini çıkarmak, onu topluma kazandırmanın önündeki en büyük engellerden biri.
Bir gence meslek öğretmek, ona yalnızca para kazanacağı bir iş vermek anlamına gelmiyor. Sorumluluk, aidiyet ve gelecek duygusu kazandırmak anlamına geliyor. Bir zamanlar kendisine kapalı gördüğü kapıların yeniden açılabileceğini göstermek demek.
Bir meslekten çok daha fazlası
Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi'nin MEGEM aracılığıyla yürüttüğü bu çalışma, sanayinin nitelikli iş gücü ihtiyacına çözüm üretirken önemli bir toplumsal sorumluluğu da yerine getiriyor.
Bir tarafta yetişmiş elemana ihtiyaç duyan fabrikalar, diğer tarafta kendisine bir fırsat verilmesini bekleyen gençler var. MEGEM, bu iki tarafı buluşturuyor.
Ancak burada asıl kazanımın istihdam rakamlarıyla ölçülemeyeceğini düşünüyorum.
Bir gencin yeniden suçun, bağımlılığın ya da toplumsal dışlanmanın kıyısına sürüklenmesini önlemek; ona çalışmanın, üretmenin ve kendi ayakları üzerinde durmanın değerini göstermek hepimizi ilgilendiren bir mesele.
Bugün Hicran'ın kaynak maskesinin ardında gördüğü gelecek, yarın başka bir gencin hayatını değiştirebilir. Belki biri CNC operatörü olacak, bir diğeri makine bölümünde çalışacak. Her biri kendi emeğiyle yeni bir hayat kuracak.
Bunun için bazen büyük projelere, uzun raporlara, gösterişli törenlere ihtiyaç yok. Bir atölye, bir usta, bir eğitimci ve bir insana duyulan güven yeterli olabiliyor.
MEGEM'in yaptığı tam olarak bu.
Geçmişinde hata yapmış gençleri hayatın dışına itmek yerine üretimin içine alıyor. Onlara acıyarak değil, güvenerek yaklaşıyor. Diğer kursiyerlerle aynı ortamda eğitim veriyor, emeklerinin karşılığını alabilecekleri bir geleceğin kapısını aralıyor.
Çünkü insanı geçmişine mahkûm etmek kolaydır. Asıl mesele, geleceğini kurabilmesi için ona el uzatabilmektir.
Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi'nin bu yaklaşımını özellikle kutlamak gerekiyor.
Sanayinin gücü yalnızca fabrikalarının büyüklüğüyle, ihracat rakamlarıyla, üretim kapasitesiyle ya da kullandığı teknolojiyle ölçülmez. Bir kentin sanayisi, aynı zamanda kaç insanın hayatına dokunduğuyla, kaç gence umut olduğuyla da değer kazanır.
Bugün MEGEM, gençlere meslek kazandırıyor. Onları fabrikalarla buluşturuyor. Ancak bütün bunların ötesinde, toplumun görmezden gelmeye alıştığı bir yaraya dikkat çekiyor: Yeniden başlamak isteyen insanlara fırsat verilmesi gerektiğine...
Bu nedenle Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi'ni, böyle önemli bir sosyal yaraya duyarsız kalmadığı, gençleri geçmişleriyle yargılamak yerine geleceklerine yatırım yaptığı ve onları yeniden üretimin bir parçası hâline getirdiği için yürekten kutluyorum.
Hicran'ın hikâyesi belki bir gün başka gençlere de anlatılacak. O genç kadın, bir zamanlar kıvılcımlarından çekindiği kaynak makinesinin başında kendi geleceğini kurdu.
Kim bilir, belki de bugün bir başkasının ihtiyacı olan tek şey, ona da aynı fırsatın verilmesidir.
Çünkü bazen bir insanın hayatını değiştirmek için gereken tek şey, birilerinin gözlerinin içine bakarak "Sen yapabilirsin" demesidir.